Dagbehandeling helpt kinderen aan vaardigheden en veerkracht

Een smiley voor elk doel

Evelien de Kinder, jeugdzorgwerker

Ieder kind heeft een eigen, unieke benaderingswijze. Kreeg je de ‘handleiding’ er als ouder maar bij! De dagbehandeling van entrea lindenhout is gespecialiseerd in samen met ouders op zoek gaan naar een ‘handleiding op maat’, die de kinderen helpt in hun verdere ontwikkeling. ‘We leren ze ontdekken wat er achter het gedrag zit en wat hélpt.’

‘Kinderen komen naar de dagbehandeling om bepaalde vaardigheden te leren en hun veerkracht te vergroten’, vertelt Maaike Lammers, als gedragswetenschapper verbonden aan dagbehandeling De Schatkamer in Arnhem. ‘Bij deze kinderen is meestal sprake van een gedrags- en/of ontwikkelingsstoornissen, zoals autisme of ADHD, maar een kind kan ook in een complexe gezinssituatie zitten of een nare gebeurtenis hebben meegemaakt. Ze lopen daardoor vast in het reguliere of speciaal onderwijs, op de peuterspeelzaal of het kinderdagverblijf. Hun omgeving ervaart gedrag zoals grenzen niet accepteren, steeds discussies aangaan, boos worden en ook teruggetrokken en onzeker gedrag.

Maaike Lammers, gedragswetenschapper

Wat onder water zit helder krijgen Een essentieel onderdeel van de dagbehandeling is procesdiagnostiek. Maaike: ‘We gaan het kind dan intensief observeren; waar liggen de mogelijkheden en de beperkingen en hoe kunnen we de vaardigheden versterken? We geven betekenis aan het gedrag van het kind. Vaak zie je in het gedrag alleen het topje van de ijsberg, maar daaronder zitten de gevoelens en de gedachten van het kind. Wij proberen datgene ‘wat onder water zit’ helder te krijgen. Daardoor krijgt de omgeving, zoals ouders, familie en school, meer inzicht en helpt het hen om reële verwachtingen te hebben. Als het ware proberen we een soort ‘handleiding op maat’ te creëren; wie is dit kind, wat werkt goed voor hem of haar, hoe kan je hem of haar daarin begeleiden in het verdere leven? Daarbij kijken we ook naar de randvoorwaarden die een kind nodig heeft om tot ontwikkeling te komen. Die helpen tevens om tot een goede keuze te komen wat betreft school, vrijetijdsbesteding en eventuele vervolghulp.’

Zoveel mogelijk systemisch ‘Het blijft natuurlijk niet bij de analyse’, zegt Maaike. ‘Wij streven een therapeutisch behandelklimaat na, waarin kinderen zowel individueel als groepsgericht, vaardigheden kunnen oefenen. Ook leren we ze datgene wat ze hebben meegemaakt een plekje te geven. Belangrijk is dat ze het geleerde buiten de groep door kunnen blijven oefenen. We werken daarom zoveel mogelijk systemisch, dus met het netwerk van het kind. Soms is het nodig om ook de vaardigheden binnen het netwerk te versterken, omdat er sprake is van handelingsverlegenheid. De kern van wat we dagelijks in de groep doen, is het versterken van de vaardigheden van het kind zelf. We werken met een heel gestructureerd dagprogramma en zetten veel verschillende methodieken in. Elk kind werkt aan zijn of haar eigen doelen, die we samen met de ouders opstellen.’

Sanne Jongh, jeugdzorgwerker

Weer een positief zelfbeeld krijgen De doelen van elk kind staan op een groot bord en worden in de groep besproken, zodat de kinderen elkaars doelen kennen. Als een kind goed aan zijn doel werkt, verdient het een smiley. Een kind dat aan het einde van de dag vijf smileys heeft, mag een beloning uitkiezen. Maaike: ‘We proberen in te steken op de kleinste positieve dingen, want we willen de kinderen in hun kracht zetten en zorgen dat ze weer een positief zelfbeeld krijgen. We streven ernaar dat de kinderen dagelijks hun vijf smileys verdienen en daarmee ook hun beloning.’

Leren omgaan met grenzen Evelien de Kinder en Sanne Jongh werken als jeugdzorgwerkers op De Schatkamer. ‘We creëren de hele dag leersituaties, gericht op de doelen van de kinderen’, vertelt Sanne. ‘Dat doen we door ze te laten spelen, maar ook door kringgesprekken en individuele gesprekken.’ Evelien: ‘Met de doelen van de kinderen in ons achterhoofd maken we per kind speelafspraken. Het ene kind moet bijvoorbeeld leren zich alleen te vermaken, terwijl een ander kind juist moet leren samenspelen. Bijna alle kinderen hebben als doel leren omgaan met grenzen. We dagen ze daar met spelvormen een beetje in uit, zodat ze zich écht laten zien. Daarom zijn we ook met drie mentoren op een groep van negen kinderen. Dan hebben we de mogelijkheid om een kind individueel te ondersteunen.’

Er mogen zijn zoals ze zijn Sanne: ‘We proberen hier een veilig klimaat te creëren waarin de kinderen zich mogen uiten en waarin ze het gevoel hebben dat ze er mogen zijn zoals ze zijn. Voor hen kan dat een groot verschil zijn met school of een kinderdagverblijf. Op de dagbehandeling zijn ze geen uitzondering. Hier komen alle kinderen om iets te leren op sociaal-emotioneel vlak. Het maakt dus niet uit als ze boos worden. Als kinderen het toch nog lastig vinden om hun gevoel te uiten, dan kunnen ze bijvoorbeeld gebruik maken van de gevoelsthermometer. Dit is een van de middelen die we inzetten, maar zo zijn er meerdere. Ook daarbij kijken we wat het beste bij het kind aansluit.’ Evelien: ‘Als een kind aangeeft dat het boos is, dan gaan we het gesprek aan over de oorzaak, over wat eronder ligt. Samen kijken we dan wat op dat moment kan helpen om zich niet meer boos te voelen. Soms weten ze dat niet, maar door goed naar het kind te kijken en preventieve handreikingen te doen, leert het om zijn of haar gedrag te reguleren. We bespreken dat dan ook met de ouders als ze hun kind komen halen. Of we bellen ze ’s avonds nog even.’

Leefwerelden samenbrengen Hoewel ouders nauw betrokken zijn bij de behandeling van de kinderen, zouden Evelien en Sanne het gezin vaker thuis willen bezoeken. Daarvoor is een extra beschikking nodig. Sanne: ‘We zien dat het effect het grootste is als je datgene wat een kind hier leert ook thuis en bijvoorbeeld op school kunt inzetten. Zo breng je die verschillende leefwerelden samen. Wij zouden dat graag nog meer structureel inzetten – net als bijvoorbeeld bij onze collega’s in Nijmegen en Ubbergen gebeurt.’

Dagbehandeling in heel Gelderland

Entrea lindenhout biedt dagbehandeling in kleine groepen, voor kinderen van heel jong tot tieners: van 2-4 jaar, van 4-6, 6-12 en vanaf 12 jaar. Dit kan overdag, na school, of tijdens schooltijd, in overleg en combinatie met regulier of speciaal onderwijs. Kinderen krijgen al spelend in kleine groepjes deskundige orthopedagogische begeleiding, gemiddeld zo’n 9 maanden lang een aantal dagdelen per week.

Daarna kunnen kind en ouders zelf verder, indien nodig met vervolghulp bij hen thuis of op school. Er zijn locaties in Apeldoorn, Arnhem, Doetinchem, Nijmegen, Tiel, Ubbergen en Zutphen.

Meer informatie op onze website. Of kijk even binnen bij onze ‘Praatjesmakers’ in Doetinchem met dit korte filmpje.

Delen