‘Met 5% meer liefde en lef hebben we morgen al een mooiere jeugdzorg’

Als een kind dat zich vaak eenzaam voelde, weet Mascha Struijk uit eigen ervaring dat mensen het verschil kunnen maken. Ze weet ook dat ‘niet serieus genomen worden’ een van de meest voorkomende klachten in de jeugdzorg is én dat het ziekteverzuim onder jeugdzorgwerkers enorm hoog is. Daarom schreef ze het boek ‘In 10 stappen Professional vanuit je hart’ en ontwikkelde ze trainingen voor jeugdzorgwerkers. Ook bij entrea lindenhout gaat Mascha aan de slag, om samen de jeugdzorg mooier te maken voor kinderen, gezinnen én professionals.

‘In de jeugdzorg, maar ook in de rest van het sociaal domein, is de nadruk steeds meer komen te liggen op wát je doet, met welke methodes en binnen welke richtlijnen. Daarbij is de verbinding met de mens naar de achtergrond verdwenen, terwijl de werkrelatie die je met je cliënt hebt het allerbelangrijkste is’, vertelt Mascha. ‘Ik zie dat jeugdzorgwerkers hierdoor vastlopen in hun werk. Een deel trekt het niet en verlaat de sector, een deel vlakt af en doet zijn of haar werk niet meer met volle overtuiging en passie en een deel weigert los te laten, bijt zich er te hard in vast en wordt ziek.’

Wie is Mascha Struijk? Mascha werkte als orthopedagoog in de jeugdzorg, binnen het speciaal onderwijs en bij een adviesbureau. Sinds 2012 geeft ze trainingen bij diverse jeugdhulporganisaties. Ze maakt ook de Professional vanuit je hart Podcast. Klik hier naar de Podcast.

Zoeken naar manieren Hoe word je weer ‘Professional vanuit je hart’? Mascha: ‘Als jeugdzorgwerker heb je geen invloed op het systeem, waarin ‘van alles vastloopt’. Daarom ben ik van mening dat je je moet focussen op de dingen waar je wel invloed op hebt. Dat begint met jezelf af te vragen wie jij bent als mens. Waar sta je voor? Hoe zou jij benaderd willen worden? Ik ken verhalen van jonge hulpverleners die binnen vier maanden door de regels verkrampten, zich niet meer vrij voelden om te handelen vanuit hun hart. Terwijl we juist professionals nodig hebben die buiten de lijntjes durven te kleuren. Die op zoek gaan naar manieren om een kind en het gezin te helpen. Want alleen enthousiaste, bevlogen professionals kunnen jongeren en gezinnen écht verder helpen. Daarvoor hoeft niet alles te veranderen. Met 5% meer liefde en lef hebben we morgen al een mooiere jeugdzorg.

We zijn er maar kort De training die Mascha bij entrea lindenhout geeft, draagt de titel ‘De toekomst begint vandaag’, waarbij ook de vertaling naar de dagelijkse praktijk wordt gemaakt. ‘Ik signaleer dat we in de jeugdzorg te veel gericht zijn op het oplossen van problemen op de korte termijn. Daarmee doen we jongeren naar mijn idee tekort. Ik vind dat je uit moet gaan van het levensloopperspectief. Waar komt een kind vandaan en hoe gaat het verder als wij vanuit de jeugdzorg niet meer betrokken zijn? Dat betekent dat je jouw plek in het geheel klein moet maken. Je bent maar kort betrokken. Het kind en zijn of haar netwerk moet het zelf zien te rooien. Daarom moet je de regie en de eigen verantwoordelijkheid bij hen laten. Hoe help je het kind het beste in zijn eigen netwerk? We moeten stoppen met pamperen, maar helpen om hun eigen leven te leren leven.’

‘Je bent als hulpverlener minder in control’

Yvonne Dijkman, jeugdzorgwerker

Zaadjes planten ‘De training van Mascha kwam voor ons precies op het juiste moment’, vertelt Yvonne Dijkman, jeugdzorgwerker bij De Kaap in Nijmegen. ‘Wij waren als nieuw team zelf al aan het nadenken hoe we meer vanuit ons hart konden werken. Hoe we bijvoorbeeld regels meer op maat konden inzetten, meer nabijheid konden bieden door naast een jongere te gaan staan in plaats van vanuit het gezag met het vingertje te wijzen. Tijdens de training leerden we hoe je sneller contact maakt van mens tot mens. Hoe we jongeren kunnen ondersteunen om hun eigen problemen op te lossen, het liefst met familie of bekenden. Dat klinkt makkelijk, maar dat is ontzettend moeilijk. Nu moeten we veel meer achterover leunen en proberen zaadjes te planten, waardoor jongeren en ouders zelf oplossingen gaan bedenken. Dat vereist ook meer geduld.’

Wauw, dit is goed ‘Zo adviseerde Mascha ons de jongeren ’s morgens niet te wekken, zodat ze op tijd op school komen. Want als ze hier straks weg zijn, moeten ze ook zelf op tijd op staan en naar school gaan. Dat is soms wel lastig. Je bent dan als hulpverlener minder in control. Het is veel makkelijker om een jongere wel wakker te maken, want je wilt die jongere eigenlijk redden. Maar uiteindelijk red je ze daar niet mee.’ Yvonne ervaart in de praktijk hoe positief deze andere manier van werken kan uitpakken. ‘Ik was mentor van een jongen die bij ons woonde met als toekomstperspectief dat hij terug naar huis zou gaan. Dat deed hij ook regelmatig, maar hij liep weg voor de problemen daar. Dat kon ook, want wij vingen hem steeds op. Op een dag kwam hij terug naar de groep omdat hij ruzie had met zijn ouders. Hij wilde daarom gezellig samen met mij een film kijken. Voordat ik de training had gevolgd, zou ik hier enthousiast op hebben gereageerd. Nu koos ik ervoor hem terug te geven dat als hij gezelligheid wilde, hij dan bij zijn ouders moest zijn. Na wat gemopper belde hij zijn ouders om het conflict uit te praten en ging hij vervolgens terug naar huis. Dit voelde echt als een kleine overwinning. Ik dacht wauw, dit is goed.’

Minder conflicten Als gedragswetenschapper ondersteunt Linde Hogenhuis jeugdzorgwerkers zoals Yvonne. ‘De training van Mascha heeft de hulpverleners veel lucht gegeven. Ze werken nu minder beheersmatig, minder met groepsregels. Daardoor zijn er ook minder conflicten op de groep. Ik zie nu dat er meer balans komt omdat we structuur bieden, maar wel op individueel niveau blijven kijken wat werkt.’ ‘Mascha leert ons uit te gaan van het perspectief op langere termijn’, vervolgt Linde. ‘Wat moeten we nu doen, zodat het bijdraagt aan een doel op de lange termijn? Ze besteedt tijdens de training veel aandacht aan de reflectie op jezelf. Ik denk dat dat het belangrijkste is. Dus niet heel praktisch wat je moet doen als hulpverlener, maar meer; wat betekent dat voor jou en welke positie moet je innemen? Ik heb bij de teams gezien dat ze door de training echt andere richtingen hebben durven kiezen, waar ze voor durven te staan. Ook naar externe partijen toe. Dat heeft wezenlijk andere hulpverlening opgeleverd.’

‘Je wilt die jongere eigenlijk redden. Maar uiteindelijk red je ze daar niet mee.’

Professional vanuit je hart bij entrea lindenhout

Madeleine Theunissen, manager Wonen en Opgroeien over de training: ‘In 2018 zijn we begonnen met onze ‘verblijf poot’ nog meer ‘zo thuis mogelijk’ te maken en aan te sluiten bij ‘een groter gewoon’. Wij wilden naar een mindset, waarbij de jongere meer zelf aan het roer staat. Naast de medewerkers van Wonen en Opgroeien volgden ook de gedragswetenschappers en de teamcoaches de training van Mascha, zodat we allemaal door dezelfde bril leren kijken. Ook onze staf gaat dus meedoen: een eerste groep is al gestart. Hierna volgen de collega’s van de dagbehandeling en in de loop van dit (na)jaar kunnen ook de ambulante hulpverleners en pleegzorgwerkers aan de training deelnemen.’ ‘We hebben dus echt de ambitie om met onze hele organisatie vanuit ons hart ons werk te doen. En zouden het onze partners in jeugdbescherming, ggz en wijkteams gunnen om ook meer met deze mindset te gaan werken. Uiteindelijk komt dat de jongeren ten goede, dat is mijn overtuiging.’

‘Naar een mindset waarbij de jongere meer zelf aan het roer staat’

Delen