‘We zijn meer expert geworden’

Begeleid wonen Jonge (aanstaande) moeders bestaat dertig jaar. Een van de ambulante jeugdzorgwerkers van het eerste uur is Carolien Nienkemper. Zij begeleidde Mandy toen ze in de crisisopvang zat en zwanger raakte: ‘Ik kon nergens terecht. Had hulp nodig. Financieel en mentaal. Iemand die mij op het juiste pad bracht. En dat heeft Carolien gedaan.’

Begeleid wonen Jonge (aanstaande) moeders kent zijn oorsprong in Begeleid Wonen van jongeren van 16-25 jaar. Annemarie Nienkemper (de zus van Carolien) en Leonie van Lierop startten met één woning en drie jongeren in Nijmegen. Onder de vlag van OC Michiel werden dat drie woningen en stapje voor stapje groeide het aantal panden in Nijmegen, waar jongeren die een steuntje in de rug nodig hadden, ambulant werden begeleid. Carolien: ‘Met de invoering van de Wet op de Jeugdzorg werd de maximale leeftijd 18 jaar. Hierdoor verdween de balans in de huizen en er ontstond chaos. Vier jongeren onder de 18 jaar in één huis ging gewoonweg niet. Ook hebben we kort samengewerkt met Justitie en kwamen jongeren van jeugdgevangenis De Hunnerberg bij ons wonen. Die overgang bleek te groot voor de jongeren. Zij konden de vrijheid nog niet aan. Toen kregen we 13 jaar geleden een aanvraag van een jonge aanstaande moeder vanuit de Kamertraining. Omdat ik haar begeleidster was heb ik die rol opgepakt en is de moeder in een van onze huizen komen wonen. Snel genoeg kregen we vragen van binnen en buiten de organisatie of we nog meer jonge, aanstaande moeders konden begeleiden. En zo is de bal gaan rollen. We verbouwden alle panden en hebben nu negen vaste en nog zo’n twintig ambulante plekken voor jonge moeders, vaders of gezinnetjes. Op dit moment hebben we zelfs een wachtlijst. Ze weten ons te vinden.’

Beginnen bij de baby De begeleiding van jonge moeders is in eerste instantie praktisch en coachend van aard. Carolien: ‘Vaak hebben de moeders een leven achter de rug dat niet stabiel is, geen partner, geen netwerk, geen opleiding, geen inkomen en geen woning. Ook zijn ze soms opgegroeid in een andere cultuur. We gaan bouwen aan een stabiel leven, maar we beginnen bij de baby. Daarvoor leggen we contact met de verloskundige en we zorgen ervoor dat de bevalling goed kan verlopen. Daarna regelen we de kraamzorg waar we intensief contact mee hebben. Vervolgens komt het consultatiebureau in beeld. Daar hebben we vaste contactpersonen waar we mee bespreken wat nodig is. We kunnen dan bijvoorbeeld ook Video Hometraining inzetten. Als het dagritme er is, de baby groeit goed en moeder en kind zijn goed aan elkaar gewend, dan gaan we na ongeveer een half jaar bekijken wat er kan op gebied van opleiding of werk. Daarvoor hebben we een vaste contactpersoon bij het werkbedrijf. Intussen werken we aan onder meer de financiën, volgen we moeder en kind en gaan we een woning regelen via de woningbouwvereniging. Daar kunnen we maximaal twaalf woningen per jaar krijgen.’

Luisterend oor Wanneer alle praktische zaken geregeld zijn en er is rust, dan kan de moeder aan zichzelf gaan werken. Carolien: ‘Vaak komen zaken aan bod als “ik voel me onzeker als ik op straat loop, want iedereen kijkt naar mij omdat ik een jonge moeder ben”. Of “ik heb geen goed voorbeeld van hoe je een kind opvoedt en ik weet niet hoe ik een stabiele relatie moet opbouwen”. Soms komen er dingen uit het verleden naar boven. Dit bespreken we en als we vinden dat er meer specialistische hulp nodig is van een psycholoog of bijvoorbeeld EMDR-therapie voor traumaverwerking dan regelen we dit. Daarbij werken we samen met verschillende organisaties in ons netwerk. Onze taak is vooral het luisterend oor zijn, doorvragen wat een moeder nodig heeft en die hulp erbij zoeken. Én moeders in hun eigen kracht zetten, want vaak kunnen ze meer dan ze zelf denken.’

'Vaak kunnen ze meer dan ze zelf denken'

Bouwen aan stabiel gezin Mandy was 22 jaar toen ze in de crisisopvang zat en zwanger raakte. ‘Ik moest weg uit deze crisisopvang en kon nergens terecht. Ook had ik hulp nodig. Financieel en mentaal. Ik had echt iemand nodig die mij op het juiste pad bracht. En dat heeft Carolien gedaan.’ Het aanbod van Begeleid wonen Jonge (aanstaande) moeders vond Mandy op internet. ‘Ik las een verhaal van een meisje in een folder en ik kon me helemaal in haar verhaal vinden. Ik dacht: “dat ik heb ik ook nodig”. Ik was jong, niet gepland zwanger en moest nog heel veel leren. Financieel alles op orde krijgen en zelf een sterker persoon worden, zodat ik voor mijn kind kon zorgen. Door veel te praten met Carolien en samen oplossingen te zoeken ging het steeds beter met mij. Ook heb ik EMDR therapie gevolgd om alles wat ik heb meegemaakt te verwerken en met hulp van Carolien heb ik gewerkt aan de relatie met de vader van mijn kind. We zijn nu nog steeds samen.’ Door een woningruil wonen Mandy en haar gezin nu in een nieuwe eengezinswoning in Wychen. ‘Die kans hebben we met beide handen aangegrepen. Met een kind is het niet zo ideaal op een flatje.’

Mr zelfvertrouwe Mandy vervolgt: ‘Carolien is voor mij een luisterend oor geweest. Ze heeft mij veel adviezen en tips gegeven. Bijvoorbeeld in het herstellen van de band met mijn ouders. Maar ik heb ook heel praktisch geleerd hoe ik door het maken van een maandelijks lijstje overzicht houd in de rekeningen die ik moet betalen. Soms was ik ’s avonds in paniek en dan nam Carolien de telefoon op om naar mij te luisteren. Ik ben dingen positiever gaan zien in het leven, heb meer zelfvertrouwen gekregen en mijn relatie is goed geworden. Mijn partner heeft werk en zelf ga ik binnenkort ook werken. Onze schulden zijn bijna afgelost en mijn kind groeit langzaam op in een gelukkig gezin. De begeleiding door Carolien is afgerond, maar we hebben nog wel eens contact. Ik mag haar altijd bellen als dat nodig is.’

Meebewogen met maatschappij

Is er veel veranderd in dertig jaar dat Carolien dit werk doet? ‘Zeker. De afgelopen jaren is het aantal uren dat we per jonge moeder hebben enorm afgenomen van 12 uur naar 3 uur per week. Vroeger deden wij bijna alles zelf, tot en met bijvoorbeeld de administratie op orde brengen voor een jongere. Nu beperken we ons tot de begeleiding van moeder en kind en betrekken we het netwerk erbij voor specifieke hulpvragen. Wij hebben altijd meebewogen met wat er in de maatschappij leeft. Zo moesten we ons netwerk weer opnieuw opbouwen met de komst van de wijkteams. En nu zie je bijvoorbeeld dat individualisme weer meer plaats maakt voor verbinding met elkaar zoeken. De woongroepen komen daardoor weer meer terug. Doordat we op een gegeven moment alleen nog maar met jonge moeders zijn gaan werken, konden we ons meer specialiseren. We hebben bijscholing gehad en hebben ons verdiept in de specifieke problematiek van jonge moeders. Wat dat betreft zijn we meer een expert geworden.’

Delen